αισθητήρια όργανα

Όργανα που επιτρέπουν στους ζωικούς οργανισμούς να παίρνουν πληροφορίες από το περιβάλλον τους. Στα κατώτερα ζώα (πρωτόζωα) συναντάμε διάχυτη ευαισθησία, ενώ στα ανώτερα η λήψη των πληροφοριών γίνεται με τη βοήθεια διαφοροποιημένων αισθητηρίων κυττάρων (όπως στα κοιλεντερωτά) ή οργάνων (όπως στα ανώτερα ζώα). Τα α.ό. είναι εξειδικευμένοι υποδοχείς μηνυμάτων και έχουν αποστολή να μετατρέπουν τα μηνύματα αυτά σε νευρικό ερέθισμα για να το διαβιβάσουν στα αρμόδια κέντρα του νευρικού συστήματος. Ανάλογα με τη φύση των μηνυμάτων που υποδέχονται (μηχανικά, χημικά, φωτεινά και θερμικά) τα αισθητήρια κύτταρα και α.ό. των ζώων ταξινομούνται σε μηχανοαισθητήρια, χημειοαισθητήρια, φωτοαισθητήρια και θερμοαισθητήρια. Η διάκριση αυτή δείχνει απλώς ότι τα κύτταρα των α.ό. είναι πιο ευαίσθητα στο αντίστοιχο ερέθισμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι αναίσθητα στα υπόλοιπα. Έτσι, ο αμφιβληστροειδής χιτώνας είναι πιο ευαίσθητος στο φως παρά στην πίεση, την οποία όμως αισθάνεται. Μηχανοαισθητήρια. Στους ζωικούς οργανισμούς υπάρχουν δύο κατηγορίες μηχανοαισθητηρίων κυττάρων· τα πρωτογενή, όπως είναι τα κύτταρα για την αίσθηση της πίεσης και τα δευτερογενή, όπως τα κύτταρα για την αίσθηση του ήχου. Τα πρωτογενή αισθητήρια κύτταρα είναι στην ουσία διπολικά νευρικά κύτταρα (νευρώνες) στα οποία η μεμβράνη των μικρών αποφυάδων (δενδρίτες) είναι ευαίσθητη σε μηχανικά ερεθίσματα. Αντίθετα, τα δευτερογενή κύτταρα είναι κύτταρα επιθηλιακά, που στην επιφάνειά τους έχουν μικρά τριχίδια που δέχονται το ερέθισμα και η βάση τους συνδέεται με αποφυάδα (δενδρίτη) ενός νευρικού κυττάρου. Στα όργανα ακοής των ανώτερων ζώων, αλλά και των ασπονδύλων, τα δευτερογενή μηχανοαισθητήρια κύτταρα είναι εξειδικευμένα για περισσότερα από ένα ερεθίσματα. Έτσι, ανάλογα με το ερέθισμα στο οποίο αντιδρούν, τα κύτταρα διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες: 1) αυτά που δέχονται δυνάμεις βαρύτητας (όπως οι στατοκύστεις), 2) αυτά που δέχονται δυνάμεις περιστροφής (όπως οι ημικυκλικοί σωλήνες) και 3) αυτά που δέχονται ήχους (όπως το όργανο του Κόρτι). Χημειοαισθητήρια. Όπως και τα μηχανοαισθητήρια κύτταρα, έτσι και τα χημειοαισθητήρια διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: α) τα πρωτογενή χημειοαισθητήρια κύτταρα, όπως είναι τα οσφρητικά (διπολικοί νευρώνες) και β) τα δευτερογενή χημειοαισθητήρια, όπως τα γευστικά κύτταρα (κυλινδρικά επιθηλιακά κύτταρα που η βάση τους οδηγεί σε νευρώνα). Στα πρώτα, το ερέθισμα παραλαμβάνεται κατευθείαν από τη μεμβράνη του δενδρίτη ενώ στα δεύτερα το ερέθισμα παραλαμβάνεται από τριχίδια της ελεύθερης επιφάνειας του επιθηλιακού κυττάρου και στη συνέχεια προωθείται σε δενδρίτη νευρικού κυττάρου. Φωτοαισθητήρια. Πρόκειται για κύτταρα εξειδικευμένα στη λήψη φωτεινών ερεθισμάτων. Στα κατώτερα ζώα παρατηρείται διάχυτη φωτοευαισθησία, ενώ στα ανώτερα ζώα τα φωτοευαίσθητα κύτταρα δημιουργούν επιφάνειες στις οποίες είναι τοποθετημένα, έτσι ώστε στη μια άκρη τους να δέχονται το φωτεινό ερέθισμα με τη βοήθεια φωτοχρωστικών ουσιών (βλ. λ. αμφιβληστροειδής), ενώ με την άλλη το μεταδίδουν σε νευρικά κύτταρα. Με το έργο του «Πραγματεία περί των αισθήσεων», ο Ετιέν Μπονό ντε Κοντιγιάκ θεωρήθηκε θεμελιωτής της αισθησιοκρατικής σχολής του 18ου αι. Σχηματική παράσταση της λειτουργίας της όσφρησης, που εκτελείται μέσω των αντίστοιχων αισθητηρίων οργάνων (αφτί) και δεκτών.

Dictionary of Greek. 2013.

Look at other dictionaries:

  • μαλάκια — Μεγάλο φύλο του ζωικού βασιλείου, το οποίο περιλαμβάνει ζώα με μαλακό σώμα –όπως υποδηλώνει και η ονομασία τους– το οποίο βρίσκεται μέσα σε ένα σκληρό ασβεστολιθικό κέλυφος. Στερούνται μεταμέρειας και έχουν αμφίπλευρη συμμετρία, η οποία μερικές… …   Dictionary of Greek

  • μαλακία — Μεγάλο φύλο του ζωικού βασιλείου, το οποίο περιλαμβάνει ζώα με μαλακό σώμα –όπως υποδηλώνει και η ονομασία τους– το οποίο βρίσκεται μέσα σε ένα σκληρό ασβεστολιθικό κέλυφος. Στερούνται μεταμέρειας και έχουν αμφίπλευρη συμμετρία, η οποία μερικές… …   Dictionary of Greek

  • σπονδυλωτά — Ζώα που αποτελούν ένα τμήμα του τύπου των χορδωτών, ο οποίος υποδιαιρείται με τη σειρά του στους δυο υποτύπους των αγνάθων και των γναθόστομων. Ο πρώτος υποτύπος περιλαμβάνει τις δυο τάξεις των οστρακόδερμων (απολιθωμένων σ. που έζησαν κατά το… …   Dictionary of Greek

  • νευρικό σύστημα — Σύστημα οργάνων στα ζώα και στους ανθρώπους με το οποίο πραγματοποιείται η επαφή του οργανισμού με το περιβάλλον και με το οποίο αλληλοσυνδέονται τα όργανα μεταξύ τους και συντονίζονται οι λειτουργίες του σώματος. κεντρικό ν.σ. Στην κοιλότητα που …   Dictionary of Greek

  • κεφαλή — Το άνω άκρο του ανθρώπινου σώματος ή το πρόσθιο μέρος του σώματος των ζώων, όπου εδράζεται ο εγκέφαλος, η είσοδος του πεπτικού σωλήνα, τα αισθητήρια όργανα, περισσότερο ή λιγότερο τελειοποιημένα, καθώς και άλλες δομές, όπως οι τρίχες. Η κ. των… …   Dictionary of Greek

  • αντίληψη — Η λειτουργία που επιτρέπει στον άνθρωπο και στα πιο εξελιγμένα ζώα να διαλέγουν και να τοποθετούν μέσα σε λογικά σύνολα τις πληροφορίες που δέχονται από τα αισθητήρια όργανα. Έτσι, αν και κατά κανόνα οι α. πηγάζουν από αισθητηριακές διαδικασίες,… …   Dictionary of Greek

  • φαινόμενο — το / φαινόμενον, ΝΜΑ καθετί που φαίνεται ή γίνεται αντιληπτό με τις αισθήσεις, κάθε άμεσα αντιληπτό ή παρατηρούμενο αντικείμενο, γεγονός ή συμβάν, σε αντιδιαστολή με ό,τι συλλαμβάνεται με τον νου, με τη νόηση νεοελλ. 1. (με κν. σημ.) έννοια που… …   Dictionary of Greek

  • δακτυλιοσκώληκες — Φύλο σκωληκομόρφων ζώων με κυλινδρικό σχήμα. Το σώμα τους εμφανίζει μεταμερική δομή, αποτελείται δηλαδή από πολλά δακτυλιοειδή τμήματα (ή μεταμερίδια), σε καθένα από τα οποία υπάρχει μια εσωτερική κοιλότητα που καθεμία περιέχει τα ίδια όργανα. Σε …   Dictionary of Greek

  • αίσθηση — Φαινόμενο χάρη στο οποίο ο άνθρωπος και τα ζώα αντιλαμβάνονται αυτά που συμβαίνουν στο εσωτερικό του οργανισμού τους ή στο εξωτερικό περιβάλλον, διαμέσου γνωρισμάτων κατάλληλων για τη λήψη διαφόρων ερεθισμάτων και χάρη στις γενικές ιδιότητες της… …   Dictionary of Greek

  • εμβρυολογία — Επιστήμη που μελετά την ανάπτυξη των οργανισμών, από τις πρώτες διαιρέσεις του ζυγωτού έως την ολοκλήρωση του σχηματισμού των οργάνων του ατόμου. Οι μέθοδοι που ακολουθεί είναι περιγραφικές (ε. των φυτών· ε. των ζώων· ε. του ανθρώπου),… …   Dictionary of Greek

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.